زیارت، امری است استحبابی و در صورتی که با حضور قلب و شرایط لازم انجام پذیرد، مقبول درگاه الهی است. برای مؤمنین واقعی، زیارت حضرات معصومین علیهم‌السلام در هر جا و هر نقطهٔ عالم امکان‌پذیر است، اما زیارت در مشاهد متبرّکه، احترام و تعظیم خاصی است نسبت به مزور.

از معانی الهیه زیارت، حرکت معنوی برای پیشرفت اسلام، ارشاد و نجات مردم و بلکه سعادت جامعهٔ بشریت است. کسی که با چنین نیت و با معرفت به شأن و مقام مزور حرکت کند، مسلّم که آثار عمیق معنوی این اقدام به منصّهٔ ظهور می‌رسد. بنابراین نهایت مغبونیت است که کسی با وجود جمع شرایط، از وطن ظاهری خود به آن دیار حرکت نکند.

البته کاملین و واصلین را با حقیقت محض فاصله‌ای نیست و برای آنان فاصله از ظاهر و باطن، همیشه فرعی است، لذا برای مقرّبین درگاه خدا، زیارت زایر از دور و نزدیک یکسان است، و این معنا همواره در زیارتشان منظور است که: ای محبوبین الهی! من از دور یا نزدیک به شما عرض سلام و اظهار درد نمایم و شما را شفیع قرار دهم، شما می‌شنوید، شما قلب عالم و مظهر صفات حق هستید. اما اهمیت این حرکت تبلیغی و تعلیمی به حدّی است که در مرتبه‌ای بزرگان دین برای عدّه خاصی آن را در ردیف فرایض شمرده‌اند، به خصوص زیارت حضرت امام حسین^‌(ع) را.

زیارت حضرت ثامن‌الحجج نیز به طور اخصّ توصیه شده و به دلایل مختلف، اجر و ثوابش افضل است از زیارت تمام مشاهد مقدّسه، از جمله آن که این بزرگوار را زیارت نمی‌کند جز شیعة خُلَّص، زیرا معتقدین به امامت ایشان، شیعهٔ اثنی‌عشری هستند.

خداوند تبارک و تعالی در قرآن مجید برای اثبات هر حقیقتی و از جمله توحید، امر به اقامهٔ برهان فرموده است. قبلاً وجیزه‌ای در اثبات توحید مشتمل بر ادّله و براهین منطقیه و حِکمیه تحت عنوان «مبدأ و معاد یا ازلیت و ابدیت» ارائه شد. اما دلیلی از ادلّه و برهانی از براهین خاصه بر وحدانیت حق‌تعالی، همین بِقاع و قِباب متبرّکه است. چه براهین و ادلهٔ زیبایی که بر وحدت و قدرت باریتعالی از این اماکن مقدسه اقامه می‌شود، ولی هرکسی را یارای شنیدن آن نیست. این براهین و ادلّه خاصهٔ الهیه را باید به سمع دل از این بقاع و قباب با عظمت شنید.

خدای تبارک و تعالی در عظمت این امکنهٔ متبرکه چنین فرماید: ما اینها را قرار دادیم تا ادلّه و براهین توحید از اینها ظهور کند، اینها محل صعود و نزول ملائک مقرّب شوند و در این مکانها، سیر صعودی طالبین به حدّ اعلی رسد «فی بُیوتٍ اَذِنَ اللهُ اَنْ تُرْفَعَ وَ یذْکرَ فیهَا اسْمُهُ یسَبِّـحُ لَهُ فیها بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ».

آری خداوند متعال این بارگاه‌ها و مکان‌های مقدّسه را وسیلهٔ قرب و نجات قرار داده تا ملایک و مردان الهی شبانگاهان و بامدادان در آنجا ذاکر شوند. درود بر شما ای خازنان علم خدا، درود بر شما ای نگهبانان اسرار خدا، درود بر شما ای مفسّرین وحی خدا.

آداب ظاهری زیارت بسیار است از جمله بزرگان فرموده‌اند: در سفر زیارت مستحب است زایر غسل کند و در راه ترک کلام دنیوی نماید. برای زیارت هر امام غسلی بجای آرد و جامهٔ پاک و پاکیزه و سفید بپوشد. در وقت رفتن به روضهٔ مقدسه گام‌های خود را کوتاه بردارد و به آرامی و وقار سیر کند، سر به زیر انداخته به بالا و اطراف ننگرد، خود را خوشبو کند، غیر از زیارت حضرت سیدالشهداء^‌(ع).

در وقت رفتن به حرم مقدسه، به تسبیح و تهلیل و تمجید و تکبیر حق تعالی مشغول شود و صلوات بر محمد و آل او فرستد. دم دَرِ حرم ایستاده اذن دخول طلبد و سعی کند در تحصیل رقّت قلب و خاضع و خاشع شود. تفکر کند در عظمت و جلالت صاحب مرقد شریفه که ایستادن او را می‌بیند و کلام او را می‌شنود و سلام او را پاسخ می‌دهد. مقدّم دارد پای راست را در موقع داخل شدن به حرم، و مقدّم دارد پای چپ را در وقت بیرون آمدن از حرم.

مستحب است که زایر خود را به ضریح بچسباند به شرط آن که مزاحم دیگران نشود و آداب شرع را رعایت کند. توهّم این که دور ایستادن ادب است، وَهْم است مگر این که نتواند آداب شرع را رعایت نماید یا مزاحم دیگران شود، در این صورت بهتر است که از دور زیارت کند؛ در خبر آمده که: خود را به ضریح بچسبان و ضریح را بوسه کن.

بهتر است که پشت به قبله و رو به مرقد مطهّر زیارت خوانده شود. بعد از فارغ شدن از خواندن زیارت، گونهٔ راست را بگذارد روی ضریح و دعا کند و بعد گونهٔ چپ را گذاشته و دعا نماید و توبه و استغفار کند و در وقت خواندن زیارت، صوت خود را بلند نگرداند.

بر زایر است انصراف از استجلاب لذایذ جسمانی و مشتهیات نفسانی و محفوظ داشتن دل از عوارض خارجیه که رافعِ جوهرِ صافیه اوست.

مقصود از زیارت، قصد کردن زایر است مزور را برای تعظیم و استیناس معنوی با او. مقصود از زیارت، استفاضه و استناره است از فیوضات و انوار باطنی مزور.

مؤانست با عالم انوار اوصیاء را حضور دل و استعداد استضائه ملزوم بوَد. زایر در پیشگاه با عظمت اوصیاء باید دل را مرآت اشراق جمال محبوب نماید. زایر باید دل خود را از نقوش مادی فارغ کرده، مرغ دل را در فضای الهیه بپراند. آنجاست که معنویات زایر با معنویات مزور اتصال یافته، دلش محل فیوضات الهی و مَهْبَط تجلیات او خواهد شد.

آری زیارت باطنی یا حقیقت زیارت، اقبال دل است بر حضرت ذوالجلال و توجّه اوست به آن وصی بزرگوار. این توجه و اقبال، مدار قبولی اعمال و مرکز دایرهٔ تمامیت  و کمال علمای ربانی و عارفان راه حقیقت بوَد. به وسیلهٔ این توجّه و اقبال است که می‌توان از مُلْک به ملکوت، و از خطّهٔ خاک به عالم پاک راه یافت.

در اثر این توجه و اقبال است که از قید علایق دنیوی رسته و به معراج ترقیات معنوی پیوسته و از مدارج فهم به معارج عالیه آن رسیده، به مقام قرب الهی و ادراک فیوضات نامتناهی نایل توان شد.

عارفان و علمای ربانی در اثر همان توجه و اقبال که یگانه جاذب عنایت نور ازلی است، معنی انعکاس انوار جبروتی را در مرآت ملکوتی مشاهده نمایند و آیات اسرار را از صفات اوراق حقایق بخوانند. آنجاست که سوابق جَذَبات حق از بَوادی کرم، استقبال حال آن جنابان کند و خاشاک وجود وهمیات را به کلی در آتش فنا سوزانند و به نظر الهی، براق حقیقت را در فضای ساحات عالم جبروت برانند.