گفتار صد و دوم
فضایل صادره از شجاعت
انواعی که تحت جنس شجاعت است، یازده نوع میباشد:
اول- کِبَر نفس
دوم- نجدَت
سوم- بلندهمتی
چهارم- ثبات
پنجم- حلم
ششم- سکون نفس
هفتم- شهامت
هشتم- تحمّل
نهم- تواضع
دهم- حمیَّت
یازدهم- رقّت
کبر نفس آن بود که نفس به عزت و ذلت دنیوی مبالات نکند و به وجود و عدم آنها التفاتی ننماید بلکه بر احتمال امور ملایم و غیرملایم قادر باشد. نَجِدَت آن بود که نفس در قبال ناگواریها و ناملایمات رشادتی از خود ظاهر نماید. بلندهمتی آن بود که نفس را در طلب حقیقت، سعادت و شقاوت این جهانی در چشم نیفتد و بدانها استبشار و ضجرت ننماید. ثبات آن بود که نفس را قوّت مقاومت در آلام و شداید مستقر شده باشد که از عارض شدن آنها بیقراری نکند. حلم آن بود که نفس را طمأنینتی حاصل آید که قوهٔ غضبیه به آسانی تحریک او نتواند. سکون نفس آن بود که نفس در خصومات و حربها و مبارزهها آرامشی در خود ایجاد کند. شهامت آن بود که نفس آلات بدنی را فرسوده گرداند در استعمال، از جهت تحصیل حقایق. تحمل آن بود که نفس در طریق تحصیل امور معنوی به شداید موانع، بردبار باشد. تواضع آن بود که نفس خود را مزیتی نشمرد بر کسانی که در جاه از او نازلترند. حمیت آن که نفس در محافظت خویش از محرمات تهاون ننماید. رقت آن بود که نفس را بیاضطراب از مشاهده تألم دیگران تأثیری حاصل آید.




